«خرابات» در شعر حافظ شیرازی | پایگاه خبری صبا
امروز ۳۱ خرداد ۱۴۰۳ ساعت ۱۰:۳۴
تالارِ درس‌گفتارهای صبا

«خرابات» در شعر حافظ شیرازی

هم خراب از لحاظ ظاهری، زیرا مقررات اجتماعی اجازه نمی‌داد که چنین جائی در محل معتبر و مرغوبی باشد و بنای خوب و آبادی داشته باشد و هم از لحاظ معنوی؛ زیرا محل فساد و تباهی و خرابی بوده است.

تالار درس گفتار

خرابات

خرابات هم از کلمات رمزی و نمادی در شعر حافظ است. سنائی و عطار و حافظ این کلمه را از معنی پست و حقیر و زشتِ آن تجرید کرده و مفهوم بسیار عالی و شریف به آن بخشیده‌اند.

این هم قدرت شاعر را در تصرف در معانی می‌رساند و هم توانائی او را در تصرّف در نفوس و افکار مردم نشان می‌دهد. خرابات به گواهی جمیع نصوص و متونِ تاریخی جایگاه عیاشان و هرزه‌گردان و بدکاران و مُقامران (قماربازان) بوده است.

لفظ خرابات هم این معنی را تأکید می‌کند، یعنی از لحاظ اخلاقی ویران‌ترین و پست‌ترین جائی بود که ممکن بود در شهری پیدا شود:
هم خراب از لحاظ ظاهری، زیرا مقررات اجتماعی اجازه نمی‌داد که چنین جائی در محل معتبر و مرغوبی باشد و بنای خوب و آبادی داشته باشد و هم از لحاظ معنوی؛ زیرا محل فساد و تباهی و خرابی بوده است.

حافظ و شاعران پیش از او با پیوندی معناشناسی و با یک دستکاری ماهرانه که تنها از نفوس ابداع‌گر و خلّاق ساخته است، خرابات را به آرمانشهر و مکانی مقدس و آباد و معمور از جهت معنوی و روحانی تبدیل کرده‌اند.

توانائی حافظ در این است که هم به معنای اصلی پست و نکوهیده آن و هم به مفهوم والای آن از نظر خود اشاره می‌کند:

در خرابات مغان نور خدا می‌بینم
وین عجب بین که چه نوری زِ کجا می‌بینم

خرابات مغان را هم تجلی‌گاه نور خدا می‌داند و هم تعجب می‌کند که
چه نور والائی از چه جای نامناسبی! و نیز می‌گوید:
در عشق خانقاه و خرابات شرط نیست
هرجا که هست پرتوِ روی حبیب هست

آیینه‌ی جام
شرح مشکلات دیوان حافظ
شادروان استاد عباس زریاب خویی

درس‌گفتار‌هایی درباره‌ی حافظ

 

 

منبع: رسانه‌ی مجازی و فرهنگی شفیعی کدکنی

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است


جدول فروش فیلم ها

عنوان
فروش (تومان)
  • تمساح خونی
    157/179/302/750
  • مست عشق
    103/237/962/000
  • تگزاس۳
    90/695/261/000
  • سال گربه
    56/709/470/000
  • بی بدن
    44/078/969/500
  • خجالت‌نکش۲
    21/169/122/000
  • آسمان غرب
    10/010/092/500
  • ایلیا‌جست‌وجوی‌قهرمان
    7/337/577/000
  • آپاراتچی
    5/727/672/500
  • نوروز
    3/813/610/500
  • پرویزخان
    3/382/914/500
  • قلهک
    3/216/042/500
  • عطرآلود
    2/358/247/500
  • نیلگون
    492/705/000
  • آبی روشن
    396/660/000
  • تاوان
    182/590/000
  • کوچه‌ژاپنی‌ها
    36/905/000
  • این جمعیت قابل کنترل
    240/000